आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सामा अनुसन्धान र लगानीको कमी

आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सामा अनुसन्धान र लगानीको कमी

डा. बासुदेव उपाध्याय

नेपालमा आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधिको विकासका लागि अनुसन्धानको कमी छ । अनुसन्धानका लागि लगानीको अभाव छ । यो नै यस सन्दर्भको मुख्य चुनौती हो ।

राजनीतिक तत्परता, पूर्वाधारको व्यवस्थापन, लगानी अभिवृद्धि, अनुसन्धान र जनशक्ति विकासजस्ता विषय आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधिको विकासका निम्ति अरु चुनौती हुन् । यी विषयमा प्राथमिकता दिएइमा नेपालमा आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधिले फड्को मार्ने निश्चित छ ।

आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधिको अनुसन्धानका परम्परागत मापदण्डहरू मात्रैले अब पुग्दैन । आधुनिक मापदण्डहरू निर्धारित गरेर सोहीअनुसार अध्ययन–अनुसन्धान तथा लगानी गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधि प्राथमिकतामा पर्दै नपरेको भने होइन । यस विधिमा सक्रिय जनशक्ति पनि बढ्दै जान थालेको छ । विगतको तुलनामा यस क्षेत्रमा सरकारको लगानी पनि केही बढ्दै गएको छ । नयाँ सङ्घीय संरचनाअनुसार विभिन्न प्रदेशहरूमा समेत यस विधिको विकासका लागि विभिन्न पहल भइरहेका छन् । भविष्यमा पनि यस विधिबाट स्थानीय तहसम्म आधारभूत स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउने बाटो खुलिरहेको छ ।

सातै प्रदेशमा आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधिका रिफरल अस्पताल आवश्यक पर्छन् । कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको महामारीका बेला हामीले देखिसकेको छौं, कुनै पनि चिकित्सकीय पद्धति आफैंमा पूर्ण छैन । त्यसैले आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय पद्धतिमा समेत लगानी गर्न सकियो भने स्वास्थ्य सेवाको क्षेत्रमा उल्लेख्य सुधार गर्न सकिन्छ ।

आयुर्वेदिक तथा वैकल्पिक चिकित्सकीय विधिको विकास र विस्तार गर्न सकिएमा नसर्ने रोगहरूको रोकथामका लागि प्रभावकारी सेवा सुलभ ढङ्गले उपलब्ध गराउन सकिन्छ । स्वास्थ्यसँगसँगै जीवनशैलीको कुरा अभिन्नरूपले जोडिएर आउँछ । अतः सरकार र स्वास्थ्य संस्थाहरूले सेवा दिएर मात्र पुग्दैन, नागरिक स्वयम् पनि सचेत, जागरुक र समवेदनशील हुनु जरुरी हुन्छ । स्वस्थ जीवनशैली त्याग्दै अस्वस्थ जीवनशैली अपनाउँदा विभिन्न रोगको जोखिम बढिरहेको यथार्थतालाई बिर्सनु हुँदैन ।

अन्य ...

ताजा